CD tucholsky

De CD ‘Tucholsky’ bevat liederen op teksten van Kurt Tucholsky (1890-1935). De CD kan via e- mail besteld worden. Prijs €15,-- Luisterfragement Kurt Tucholsky een biografische schets “Een Duitser die aan Duitsland te gronde ging” noemt biograaf Gerhard Zwerenz de man die in de jaren tussen 1918 en 1932 als journalist het wel en wee van de Weimar- republiek kritisch volgde. De in 1890 geboren Kurt Tucholsky was een ras-Berlijner die zich na de Eerste Wereldoorlog en na zijn studie rechten op liet nemen in de linkse kringen rond Siegfried Jacobssohn. Diens kritsche tijdschrift “Die Weltbühne” voorzag hij jarenlang onder allerlei pseudoniemen (Peter Panter, Theobald Tiger, Ignaz Wrobel, Kasper Hauser) van een veelheid van kopij, waarin hij het Duitse maatschappelijk leven van de jaren twintig op de voet volgde. Privé was de altijd verzorgd geklede Tucholsky eerder mensenschuw dan een dandy. “Gedurende zijn leven kon de door vrouwen omgeven en verwende publicist geest en libido, Eros en Ratio niet integreren; aan een zelfs voor de jaren twintig ongebruikelijke hang naar erotiek gingen alle bindingen te gronde.” aldus Zwerenz. Op maatschappelijk gebied was Tucholsky een van de scherpste critici van het opkomend nazisme, getuige teksten als ‘Hitler und Goethe - een schoolopstel’ en het bekende lied ‘der Graben’ . Niet verwonderlijk dat hij uiteindelijk met hen in conflict kwam en teleurgsteld de wijk nam naar Zweden waar hij in 1935 zelfmoord pleegde. Een van zijn laatste notities laat een tekeningetje van een omhoogleidende trap met drie treden zien, waarop hij noteerde: “Eine Treppe: sprechen - schreiben - schweigen.” Kees Arntzen   Vertalingen van de liederen: De Neuroot Hij zit als achter glas, de arme drommel angstvallig snuffelt hij aan ’s levens rand Hij mijdt en zoekt en mijdt de ganse mensheid; zijn medemens, die heeft hij nooit gekend. hij stráált als hij kan mokken; alleen in vlucht ligt zijn respijt, hij kon toch, moest toch, zou toch.... en kan maar niet Hij waant zich klein; hoe ijdel is dat jochie! Hij waant zich klein ; maar niemand vindt hij groot. Zijn starre ik is al wat hem uitmaakt hij wil geen pech, het nóódlot is hem lief Ja, als hij wilde willen.... ! Hij heeft geen evenwicht. hij kon toch, moest toch, zou toch.... en kan maar niet Hij denkt: de boze wereld heeft er schuld aan Dus projekteert hij daar zijn schrale leed, Hij wil gans alleen in ‘t tumult zijn: half in de Leipziger Straße, half alleen op zee Hij voelt het in zich suizen zijn zieke zenuwstel. Zo zijn er honderdduizend En elkeen is alleen. En, kan men - kan men deze stakkers helpen? Mèn: nee, u: ja. Gezond wordt slechts wie wil Je kunt hem losser maken, ontwarren en helen- en dan zichzelf aanvaarden, zoals hij is Hij is uit luiheid vlijtig een echte exponent van de jaren dertig: geen schijntje van een vent Hoeveel daardoor gepakt zijn..! Dat leert ons vadertje Jung: vraag ook eens: wie er gek is? en dan - heel veel beterschap Zij, tegen hem Luisterfragement Ik heb je alles toch gegeven: mijn lijf , mijn ziel, mijn tijd, mijn geld Je bent een man, je bent mijn leven Jij - jij bent mijn kleine hel Toch heb ik mijn geluk gevonden Vaak bestudeer ik je gezicht Ik ken je in zovele uren nee, teder ben je niet. Je kust wel fijn. Je laat me delen in je speurocht naar zingenot Je kletst graag mee; je zegt me zachtjes als ik mijn lippen stiften moet. Je houdt je in bij andere vrouwen, lijkt op het oog niet uit balans ik kan je soms ook zelfs vertrouwen maar teder ben je niet Ach, wees eens teder! toe, voor mijn part , mag je zelfs gevoelig zijn O, als een lauwe lenteregen, zo pakt jouw tederheid mij in. Was jij van ons de zwakste, Lag jij eens onder, maar nee: heer is troef Want wie meer liefheeft, moet meer lijden. Nee, teder ben je niet. ‘Het’ Dikwijls op party’s en feestjes verschijnt in de zaal een aardige heer van geest en cultuur niet verstoken en komt wat bij de vrouwen staan. Maar voordat een zandloper vol is is alles gebarsten als glas van geest rest geen zier niets meer van cultuur slecht , slechts: ‘het’ Beroemdheid kan geen verwijt zijn aan mannen die je in grootbeeld ziet Ik gluurde laatst onder het scherm door Moest er eens eentje in werkelijkheid zien Ach, was dat me een zeperd Subiet greep mij ijskoude haat een kille figuur een karikatuur en.... slechts, slechts ‘het’ Ik ging eens lunchen in Frohnau, eens zoeken hier en dan maar weer daar Kom, dacht ik, nu eens een sportman want een nieuwe vriendschap leek geen bezwaar abrupt hield hij op met zijn training discipline: nog nooit van gehoord een brein als een erwt een lijf zonder vet maar verder slechts - slechts: ‘het’ Hoe kun je vrouwen zo miskennen, Mijn God, ze zijn totaal niet zo. Oké, we willen ook ontvlammen.. maar toch niet steeds en overal. Aan harpen kan iedereen plukken, de vraag is: wie speelt ... en wat? En speelt-ie dan hier op onze manier dan graag ook : ‘het’ Het lied van de onverschilligheid Een hoer staat onder een lantaren zo ‘s avonds om half tien. en ze ziet omhoog naar maan en sterren... wat mag dan daar wel zijn? Ze wacht daar op haar klanten, ze wacht daar op de man en heeft ze die gevonden, vangt de komedie aan. Tja, gelooft u dan dat dat haar mocht verrassen en ze deint wat met haar heupen, met haar heupen, met haar heupen tja, wat moet ze dan? En er komen bij die vrouw studenten, en ook tandarts Van Ree, journalisten, onderdirecteuren, die neemt ze allemaal mee. De ene wil ‘n pak rammel, een ander slaat haar beurs Ze staat precies op schema op die straathoek om half tien en een ladder in haar kousen fatsoeneert ze met wat speeksel en ze deint wat met haar heupen, met haar heupen, met haar heupen tja, wat moet ze dan? Kolonnes met vaandels en banieren trekken door de straat En ze zingen hun soldaten-liederen dreunend in de maat. Daar komen ze met hun laarzen, ze neemt ze keurend op ‘t’ is alleen maar politiek, toch? ze weet wel: vent blijft vent. En ze zegt: ach, laat mij toch mijn gang gaan en ze deint wat met haar heupen, met haar heupen, met haar heupen tja, wat moet ze dan? En ze blijft daar lonkend staan! die onverschilligheid, die on-vers-chil-lig-heid daar moet je tenslotte maar aan Cyclus: de Vrouw aan het woord   1. De gescheiden vrouw ja.... daar heb je nu alweer zo type... .... toch merkwaardig. ... Vijf jaar terug toen had je mijne toen een hele poos geen eentje En nu waart een man op mijn etage rond, vindt veel wat ik zeg maar heel, heel dom prijst me, pest me, spreekt van levensdoelen en besmeurt mijn kleed met koffievlekken heb ik dat nu nodig? Ja .. hij is zorgzaam en bemint me. En komt een grauwe ochtend, strek ik hem mijn blanke hand uit ....toch merkwaardig: Mannen - met al hun mooie poses en dan bij ‘t opstaan, ‘ s ochtends in hun hempie En dan zit er eentje zomaar onder mijn vel kwelt me, streelt me; wil dat ik ook hem kwel; draait mijn leven anders, bedrukt me, laat me vliegen - wint ! .... en als ik slim ben, laat ik hem maar winnen. Heb ik dat nu nodig? Ik was evenwichtig.Toe, blljf toch alleen! ..raar toch... ...raar toch... blijf maar trots! Zo moet het voortaan zijn! Tintelingen.... toch weer kleine vlammen staat mijn leven toch weer op de helling Hij mist ons. En wij, wij missen hem Liefde is: vervulling, kwaal en medicijn Want een man is man en god en kind, want wij zijn elk: wederhelft Maar dat is tenslotte overal de eerste man is steeds een ongeval het ware inzicht ligt zonder twijfel halverwege de tweede en de derde. Dan wéét je het. Maar van weten wordt je niet vet, maar uit nood tevreden met dat wat je hebt. Amen 2. Een vrouw denkt na Mijn man slaapt altijd vlug in, of hij rookt zijn krant en leest zijn sigaartje ...ik ben zo nerveus ... terwijl ik naar het plafond staar denk ik zo het mijne . Je geeft aan hun zoveel, vooral in het begin, ze zijn het niet waard. Ze denken altijd: ze zal zich wel vereerd voelen dat men haar wil. Of dat wel bestaat Een man, die zo lief blijft, zo attent is als die eerste dag dat hij je nam? Een die je man en je maatje en minnaar is, die ons eens plaagt of bevadert die aldoor nieuw is voor wie je respect hebt die je ook bemint..bemint....bemint Of dat bestaat? Nu eens denk ik: ja Dan zie ik: nee Je loopt telkens weer terug in hun val En ik vraag mij af, waar zij dan wel hun zenuwen hebben? Waarschijnlijk.... Nou ja, de hier bedoelde talenten zijn ongelijk verdeeld Ons snappen.... dat lukt ze, denk ik, nooit. Als zij lui zijn, hoor je ze denken: hysterie . Klopt voor geen meter. En willen wij tederheid, dan hebben de heren meestal geen tijd. Ze spelen: symfonie met de paukenslag Dat onze liefde dan snel verkommert, dat strookt niet met hun smaak Hop-hop-hop - als op de beursvloer Ze zijn eigenlijk niet meer dan figuranten der erotiek de hoofdrollen spelen wij. Wij zingen alleen duet. heel leeg van binnen, ondanks dat goed bezochte bed Mijn man slaapt altijd vlug in, of hij draait zich om en rookt nog zijn sigaartje . Waarom? Nou...... Terwijl ik naar het plafond staar denk ik zo het mijne.... 3. De opvolgster Ik heb mijn eerste man gezien - Die ging met eentje! hoedje, rok en blouse (echt van kleur) en twee kop kleiner! Ze zal hem wel van kantoor uit kennen over smaak valt niet te twisten Pffff, ik zeg: van harte! Bij de partnerkeuze is zijn brein zwaar beneveld Als hij wint, dan is hij hélemaal in de bonen Ook al kleed je je in pure zijde wat hem betreft kun je je in jute steken... Pffff, ik zeg: van harte Een vrouw blijft vrouw. Gelukkig is de man die dat inziet en voor zoiets maak je je nu op! alsof je ‘t geld had! Wat heet? Voor hem? Wij epileren onze haren voor en tégen alle andere vrouwen Hoe dan ook verwacht ik dat hij ‘ t merken zal ik wil voelen dat ik sexy ben driemaal spiegelen wil ik mij: in glas, in nijd, in de man maar hij kijkt niet op of om. liefde doet je heel wat overwinnen Mannen .. nou, zoiets kun je niet verzinnen. 4. Lamento De Duitse man - man -man dat is een onbegrepen man hij heeft zijn bedrijf, en hij kent ook zijn plicht hij heeft ook een plaats in ‘t commissariaat En hij heeft ...ook een vrouw- dat weet hij echter niet Hij zegt: ‘mijn lieve kind ‘ en verder is ‘t wel goed Hij is een man en dat voldoet. de Duitse man- man - man Dat is de onbegrepen man Een vrouw begrijpt toch maar niets van dat wat hem kwelt Zijn vrouw is daarvoor goed dat zij zijn schoenen poetst Zijn vrouw heeft de schuld als er een knoopje mist en kwam het ooit eens voor, dat hij zijn vrouw bedroog? Hij is een man en dat voldoet. de Duitse man - man - man Dat is de onbegrepen man Hij slooft zich niet erg uit als hij een vrouw versiert want krijgt hij niet die ene, komt een ander aangezwierd Zo vindt de Duitse man dus steeds bevrediging Zwaarwegend is: dat zij gehoorzaam zich naar hem voegt Hij is een man en dat voldoet. De Duitse man- man - man Dat is de onbegrepen man Hij flirt toch niet met zijn vrouw! Hij schonk haar toch die hoed! Zij kijkt hem van opzij eens aan als hij zo ronkend rust. Een klein, klein beetje tederheid en ieder was content Hij is een kantoorman in liefde. Hij laat zich gaan. Hij heeft haar toch getrouwd - Waar komt het nu dan nog op aan? de mens die mag niet scheiden, wat God te zamen bracht., Hij is een man en dat voldoet. En dan? Je ziet vaak bij een Happy End op film dat het laatste beeld vevaagt je ziet slechts nog op haar lippen van de held zijn snor wat stippen nu heeft ze ‘m dan, haar dromenman, Nou en dan? Dan gaan die beiden braaf naar bed Oké .. dat vind ik ook nog best Maar soms zou je toch ook graag weten wat doen ze, als z’ elkaar <bold> </bold>nièt opvreten? Ze kunnen toch niet aldoor meuren Nou en dan? Dan hoor je om het huis de wind, dan krijgt het jonge paar een kind. Ze kookt de melk. De melk kookt over. Dan zoekt hij twist. Zij moet dan huilen. Dan wil de een van d’ ander af Nou, en dan? Dan is het kind niet meer gezond. Dan blijven die twee toch maar samen Dan pesten ze elkaar nog jaren Hij wil nog iets met blonde haren Van boven: dement,van onder: pubertair Nou, en dan? Dan zijn ze oud. De zoon vertrekt De ouwe is nu ook wat zwak. Vergeten heel die brillcream-tijd ach, moederlief, hoe lang gelee! Dat die nog geil van moeders werd, dat is toch bijna niet meer waar! De oude man denkt zo terug: wat had hij nou aan zijn geluk? Het huwelijk was in zijn beleving verbrande melk en veel verveling Daarom zie je bij een Happy End op film het laatste beeld vervagen De arme vrouw Mijn man? mijn dikke man, de dichter? Ach lieve meid, praat me er niet van! een Don Juan? Een brave burgerman een simpelaar - zoals God graag ziet. Daar staat in zijn smalle bundels opgetekend hoeveel vrouwen hij wel niet zoende; van zijden haren, van zijden doekjes rept hij, van verlangen, kriebels, bronst en lust.... Lieve zusters, laat voor lief die briefjes, die anonieme bloemengroet, Het mocht hem eens storen bij het snurken, want ‘t liefst geniet hij van zijn rust En lui en dik en o zo vreetgraag is hij en immer licht bezwaard. En hij klokt onmatig achterover zijn rode wijn, op fust bewaard. Steeds wilder en verzotter zag’k jullie gaan van dag tot dag - ach, laat dat toch! Mijn man? Mijn dikke man, de dichter? In boeken: ja Voor ’t leven: nee De andere man Je leert hem op een feestje kennen. Hij praat leuk. Hij toont respect. Hij kan je alle tennistoppers noemen. Ziet er goed uit. Zo zonder vet. Dansen doet hij hemels. Jij kijkt hem nog eens aan En dan - dan komt je man ertussen staan. en bij jezelf weeg je ze eens af. Je eigen man, die legt het loodje Zoals-ie daar al staat - o gotogot! En achter in zijn nek - dat spek! En in stilte overpeins je: “Eigenlijk... Dat is nou een vent voor mij!” Ach, lief mevrouwtje! Luister eens naar een echte en goede oude pa! Kreeg je die ander: in één of ’n tweetal jaren ben je hier net zó aan ‘t staren! Dan ken je zijn maniertjes bij het kozen; dan ken je hem in ondergoed onder jóuw regime raakt híj dan vet; en al zijn grappen ken je, van letter a tot letter z. Je ziet hem in zijn vreugd en in zijn toorn van boven en van onder, van achter en van voren. Geloof me maar: als je ons beter kent, vergeet het dan, dat Happy End. Soms spelen we op een party de charmeur en voor de rest zijn we domweg meneer Van Leur meet ons niet aan de beste uren af! En heb je dan een man gevonden, aan wie je maar een beetje went toe, blijf toch bij je eigen vent!